Jugendstilarkitekturen sin materialbruk kombinerte tradisjonelle materiale som tre, mur og stein med nyare byggjemateriale som glas og metall.

Kombinasjonen av materiala gjorde det mogleg med auka etasjehøgd, større og fleire glasfelt, nye og mjukare former i bygningen sin struktur og design.

Ei ser også kunstferdig utforming av bygningselement som vindauge, dører, rekkverk og trapper.

Desse to punkta refererer til jugendstilens tanke om Gesamtkunstwerk – «det totale kunstverket». Denne filosofien er synleg i overklassen sine bygningar, der heile bygningen si utside og innside er del av eit heilskapleg uttrykk.

Materiale, fargar, former og motiv går igjen ute og inne for å skape eit heile, der detaljar er nøye gjennomtenkte og designa. Ein ser for eksempel ei samanhengande dekorering av rom som entré, trapperom, stove og spisestove for å gi ei heilskapleg oppleving for dei besøkjande.

Plasseringa og funksjonen til romma blir også formidla vidare ut på fasaden. Viktige rom er tydeleg markerte med store, dekorerte vindauge, balkongar eller karnapp, medan mindre viktige rom hadde mindre og meir sparsamt dekorerte vindauge.

På denne måten skapte jugendstilarkitektane bygningar der kvar del var med på å skape eit heile – eit totalt kunstverk.

Den teknologiske utviklinga rundt 1900 gav nye måtar å nytte lys og transparens på. Særleg utviklinga innanfor glas- og metallkunsten var viktig for jugendstilen.

Ein kan sjå vindauge, vegger eller tak utforma i glas og metall. Glaset kunne vere klart, farga eller med ulik grad av transparens. Lyseffekten gav ei spesiell stemning i rommet.

Dette fokuset på lys og effekten av ulike typar lys blei ein viktig del av utforminga av bygningen.

I motsetning til tidlegare stilartar, som ofte hadde eit symmetrisk uttrykk, er jugendstilen sterkt prega av asymmetri. Det kan ein sjå på fleire område.

• Bygningskroppen har ofte forskyvd plassering av gavlar og tårn.
• På fasaden kan ein sjå stor variasjon i former og plassering av vindauga.
• Planløysingane er prega av at inngangar ikkje ligg midt på fasaden.

Asymmetrien er ofte balansert med eit enkelt, kvadratisk fotavtrykk.

Jugendstilarkitekturen er kjend for ei plastisk behandling av bygningselementa. I fasadane kan vi sjå element som veks inn i og ut av fasaden som om dei var levande organismar. Denne tilnærminga til design gir eit unikt uttrykk, som vitnar om jugendstilens inspirasjon frå naturen.

Dette formspråket ser vi òg i bruken av linja. Den buktande linja med skarpe vendingar kan minne om pisken sitt rørslemønster i lufta og er eit av dei mest karakteristiske elementa i jugendstilen. Stilen sin tendens til stiliserte motiv tok også denne linja vidare til enkle, geometriske former.

Sør i Europa kan vi sjå rik bruk av den plastiske formgivinga, med eit høgdepunkt i Antonio Gaudi sin arkitektur i Barcelona. Nordover i Europa kan ein sjå ei større vektlegging av linja, både i buktande og i geometriske former. Charles Rennie Mackintosh blir rekna som ein av dei fremste innanfor den geometriske linjebruken.

Ornamentikken i jugendstilarkitekturen er variert og ofte påverka av nasjonale og lokale tradisjonar. Ein kan sjå ein tendens til abstraksjon – ein prøver ikkje å vere naturtru. Denne abstraksjonen kan vere forsterka med buktande linjer eller geometriske former.

I Noreg kan vi sjå bruk av alle dei fire kategoriane, men vi kan ofte sjå ei vriding mot motiv som vi kan kjenne att frå norsk kultur og historie. Mest karakteristisk er dei norrøne motiva og ornamentikken henta frå stavkyrkjer og vikingskip.

Vindauga i jugendstilarkitekturen er ofte særeigne i utforming. Dei kan vere alt frå vindauge i hestesko- eller nøkkelholform, til enklare vindauge med bogeforma element i inndelinga.

Gjennomgåande for dei fleste vindauga er ein kombinasjon av store og små vindaugsfelt. Dei små rutene er som oftast plasserte i øvre del av vindauget. I meir forseggjorte vindauge kan store og små felt vere kombinerte på andre måtar.

Ein kan òg sjå ein tendens til «flate» bogar, både i formen til vindauget og i inndelinga av det.

I påkosta bygningar kan vi finne rik bruk av glasmåleri. Glasmåleria var oftast plasserte i tilknyting til trapperommet. Motiva i glasmåleria er ofte knytte til ornamentikk som ein kan finne andre stader i og på bygningen. I mindre påkosta bygningar blei det nytta farga glasfelt i staden for glasmåleri.