Kantar av stål og solar av plast

Utsiktene var gode. Radiorøysta lovde snø, denne desemberkvelden midt på sekstitalet. Gutungen sat med øyret klistra til apparatet i stova. Ville for alt i verda ikkje gå glipp av vêrmeldinga. Halv sjusendinga var siste høvet. Snart venta senga, og så var julekvelden her.

Julekvelden, sjølvaste høgdepunktet blant dagane som fekk året til å gå rundt. Og dagar var det mange av, altfor mange, tykte tiåringen. I alle høve kjendest det slik når det leid mot slutten av året, og jula nærma seg. Desember var rett nok berre ein månad. Han var klar over det. Likevel verka dei mørke desemberdagane å vare i all æve.

Den siste adventsveka var den lengste av dei alle. For då tok julepakkene til å kome i hus. Å klemme på ei pakke var strengt forbode, men ofte skulle berre eit glimt til for å avgjere om ho var mjuk eller hard. Som røynd jule-feirar hadde gutungen opparbeidd seg eit skarpt blikk for slikt.

Å gisse på innhaldet var som regel langt verre. Her hadde han bomma grovt, og det ved fleire høve. I år var han likevel meir sikker enn nokon gong. Ei av pakkene var berre ikkje til å ta feil av. Ho var lang og smal, og faren hadde hatt det uvanleg travelt med å få gøymd ho unna i reiskapsboda i kjellaren. Men der var ho slett ikkje trygg for tiåringen. Eit nikk frå veslesystera om at kysten var klår. Så var det å finne fram lommelykta, og å liste seg ned kjellartrappa, for å sjå nærare på kva dette kunne vere.

Og, ganske riktig, som han hadde vona: Det var eit par ski. Tuppane, som stakk ut av det glansa julepapiret, fjerna all tvil. Gutungen sprinta difor opp att til stova så fort han vann, for å nå vêrmeldinga; eit program han til vanleg var særs lite oppteken av. Så om mora sende han eit spørjande blikk, og om faren som snarast såg opp frå avisa i det han for forbi, let gutungen seg ikkje affisere. Den malmfulle røysta som varsla kva vêr som var ventande i Møre og Romsdal det komande døgnet, var det einaste han ansa.

Og slik røysta i radioen hadde lova, slik vart det. Då gutungen vakna morgonen etter, lava snøen ned; ei god trøyst for å kome seg gjennom den siste, og lengste, dagen.

Men så, endeleg: Julemiddagen er fortært, glas og tallerkenar bore ut att på kjøkenet, vaska reine, tørka grundig og sette på plass i hyllene, og no står pakkene for tur. Med eitt reiser faren seg og går ut av stova. Straks etter kjem han inn att, berande på den lange pakka. Og, sjølv om gåvepapiret helst skulle nyttast også neste jul, er slikt lite å bry seg med no. Gutungen riv det raskt i fillebitar, og eit par skinande raude ski openberrar seg. Og ikkje berre er dei skinande raude. Skia har også kantar av stål og solar av plast.

Slike ski har han rett nok høyrd om, men knapt nok sett, og aldri trudd at han nokon gong sjølv skulle få eige. Som regel finn gutungen ord, til og med på julekvelden gjer han gjerne det, men no tagnar han heilt. Gåva er berre i meste laget.

Tanken om at første juledagen er ein dag der ungane må halde seg innandørs, er knapt til å bere. Heldigvis held snøen fram med å lave ned, noko som gjer ventinga enklare å halde ut. Og heile den lange juledagen fell det knapt eit snøfnugg som gutungen ikkje følgjer med auga; heilt frå det kjem til syne høgt oppe på himmelen, og virvlar gjennom lufta, til det til sist legg seg i ro i skråninga bak huset; og, som ved eit under, skaper den same skråninga om til ein bakke meint for ski med kantar av stål og solar av plast.



Av: Ivar Gunnar Braaten, historikar.